Ngày 26/9/2026, Khoa Sư phạm - Trường Đại học Thủ Dầu Một tổ chức hội thảo khoa học “Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế cho giảng viên, học viên cao học”, với sự tham gia của Giáo sư Darrin Hodgetts - Trường Tâm lý học, Đại học Massey, New Zealand. Hội thảo tập trung trao đổi về phương pháp, đạo đức và công bố trong nghiên cứu khoa học xã hội, gắn với yêu cầu phát triển năng lực nghiên cứu và nâng cao chất lượng đào tạo sư phạm.

Tham dự hội thảo có PGS.TS Ngô Hồng Điệp – Phó Hiệu trưởng; PGS.TS Trần Văn Trung – Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Hợp tác quốc tế; PGS.TS Đồng Văn Toàn – Trưởng Khoa Sư phạm; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc, trực thuộc Trường cùng cán bộ, giảng viên, học viên, sinh viên Khoa Sư phạm. Diễn giả khách mời là Giáo sư Darrin Hodgetts, Khoa Tâm lý học, Đại học Massey, New Zealand.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Đồng Văn Toàn – Trưởng Khoa Sư phạm nhấn mạnh nghiên cứu khoa học là một trong những nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo đại học, phát triển đội ngũ và cập nhật tri thức cho hoạt động giảng dạy. Với lĩnh vực sư phạm, nghiên cứu càng có ý nghĩa khi những kết quả khoa học có thể trở thành cơ sở để nhận diện các vấn đề trong giáo dục, cải tiến nội dung và phương pháp đào tạo, đồng thời góp phần chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên tương lai. Theo PGS.TS Đồng Văn Toàn, năng lực nghiên cứu của giảng viên và học viên cao học cần được thể hiện qua khả năng phát hiện vấn đề có ý nghĩa, xây dựng câu hỏi nghiên cứu, lựa chọn phương pháp phù hợp, phân tích và lý giải kết quả, đồng thời đối thoại với các công trình đã công bố để xác định đóng góp của nghiên cứu. Vì vậy, phát triển năng lực nghiên cứu không dừng ở việc hoàn thành một đề tài hay một luận văn, mà hướng đến khả năng tạo lập tri thức có giá trị và chuyển hóa kết quả nghiên cứu vào đào tạo. Từ yêu cầu đó, Khoa Sư phạm chú trọng các hoạt động trao đổi với chuyên gia quốc tế nhằm giúp giảng viên, học viên cao học tiếp cận những cách tiếp cận nghiên cứu khác nhau, trao đổi trực tiếp về phương pháp và công bố khoa học, đồng thời tìm kiếm những hướng hợp tác phù hợp. Đây cũng là một phần trong quá trình xây dựng môi trường nghiên cứu chủ động, có đối thoại và gắn nghiên cứu với đào tạo sư phạm tại Khoa.

Tại hội thảo, Giáo sư Darrin Hodgetts trình bày chuyên đề “Đạo đức quan hệ và vai trò của người ghi chép trong nghiên cứu hành động có sự tham gia theo định hướng khoa học xã hội và nhân văn”. Một thông điệp xuyên suốt được diễn giả nhấn mạnh là tri thức khoa học xã hội cần được hình thành từ sự đối thoại giữa tri thức quốc tế và kinh nghiệm, tri thức của từng cộng đồng. Những lý thuyết và phương pháp được phát triển ở một bối cảnh không phải lúc nào cũng có thể áp dụng nguyên vẹn ở bối cảnh khác. Vì vậy, nhà nghiên cứu cần xem xét đặc điểm văn hóa, xã hội và trải nghiệm của địa phương khi đặt vấn đề và lựa chọn cách tiếp cận nghiên cứu.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại vai trò của nhà nghiên cứu. Theo Giáo sư Darrin Hodgetts, nghiên cứu khoa học xã hội cần xuất phát từ mối quan hệ giữa nhà nghiên cứu với con người, cộng đồng và bối cảnh được nghiên cứu. Nhà nghiên cứu không chỉ đứng ngoài quan sát và ghi nhận thông tin, mà cần lắng nghe, đối thoại và hiểu trải nghiệm của người tham gia. Vì vậy, hình ảnh “người ghi chép” được diễn giả sử dụng để nhấn mạnh vai trò của nhà khoa học xã hội trong việc ghi nhận, diễn giải và chuyển tải những trải nghiệm thực tế thành tri thức. Cách tiếp cận này phù hợp với các nghiên cứu định tính, nghiên cứu trường hợp và nghiên cứu hành động có sự tham gia, trong đó người tham gia được xem là một phần của quá trình hình thành tri thức, thay vì chỉ là nguồn cung cấp dữ liệu.

Việc nhà nghiên cứu trực tiếp tham gia vào các mối quan hệ với người tham gia cũng đặt ra yêu cầu về đạo đức trong quá trình nghiên cứu. Đây là nội dung được Giáo sư Darrin Hodgetts làm rõ qua khái niệm đạo đức quan hệ, với năm nguyên tắc: tôn trọng thẩm quyền của trải nghiệm trực tiếp; xem tri thức gắn với hành động; nhìn nhận nghiên cứu như một quá trình có khả năng tạo ra thay đổi; xây dựng hợp tác thông qua đối thoại; và duy trì sự gắn kết có đạo đức trong các mối quan hệ. Theo đó, nhà nghiên cứu cần thường xuyên phản tư về chính quá trình nghiên cứu: ai thiết kế và kiểm soát nghiên cứu, thế giới quan nào đang được phản ánh, ai quyết định điều gì được xem là tri thức, tri thức được tạo ra nhằm mục đích gì và ai là người được hưởng lợi từ tri thức đó.

Những nội dung này được Giáo sư Darrin Hodgetts minh họa qua các nghiên cứu trường hợp kết hợp giữa lý thuyết, nghiên cứu và thực hành (praxis), như cải thiện thực hành chăm sóc sức khỏe trong Lực lượng Quốc phòng New Zealand, Family100 về giảm nghèo và nghiên cứu về biến đổi khí hậu tại Việt Nam. Qua các trường hợp, diễn giả cho thấy nghiên cứu khoa học xã hội có thể xuất phát từ những vấn đề cụ thể của đời sống, trong đó tri thức được hình thành từ trải nghiệm và quan hệ với cộng đồng có thể trở thành cơ sở để hiểu vấn đề, điều chỉnh thực hành và tìm kiếm những cách ứng phó phù hợp hơn.
Từ các nghiên cứu trường hợp này, diễn giả nhấn mạnh yêu cầu nhìn nhận nghiên cứu như một quá trình hình thành tri thức, chứ không chỉ là quá trình tạo ra một sản phẩm công bố. Giá trị của nghiên cứu được thể hiện từ việc lựa chọn vấn đề, xây dựng câu hỏi, xác lập cách tiếp cận và phương pháp, đến cách nhà nghiên cứu tương tác với người tham gia và phản tư về vị trí của mình trong quá trình nghiên cứu. Đối với giảng viên và học viên cao học, cách tiếp cận này gợi mở yêu cầu phát triển năng lực nghiên cứu trên cả phương diện lý luận, phương pháp và thực tiễn: biết đặt câu hỏi từ những vấn đề thực tế, đối thoại với các nguồn tri thức khác nhau và xác định rõ đóng góp của nghiên cứu đối với tri thức khoa học cũng như thực hành xã hội.

Tại hội thảo, giảng viên, học viên và sinh viên Khoa Sư phạm trao đổi trực tiếp với Giáo sư Darrin Hodgetts về những vấn đề đặt ra trong thực tiễn nghiên cứu, như hình thành câu hỏi nghiên cứu có giá trị, nhận diện khoảng trống tri thức, lựa chọn phương pháp phù hợp và phát triển kết quả từ đề tài, luận văn cao học thành bài báo khoa học. Các trao đổi cũng đề cập yêu cầu công bố trên các tạp chí quốc tế, khả năng tham gia mạng lưới nghiên cứu quốc tế và những thách thức mới đối với hoạt động nghiên cứu trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Qua trao đổi, diễn giả chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu, gợi mở các hướng nghiên cứu về giáo dục, tâm lý học và cộng đồng, đồng thời giúp giảng viên, học viên cao học củng cố năng lực xây dựng, triển khai và công bố kết quả nghiên cứu. 
Khoa Sư phạm tổ chức hội thảo nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế cho giảng viên, học viên cao học vào sáng ngày 26/9/2026

PGS.TS Đồng Văn Toàn – Trưởng Khoa Sư phạm phát biểu khai mạc hội thảo

Giáo sư Darrin Hodgetts chia sẻ về đạo đức quan hệ và vai trò của người ghi chép trong nghiên cứu hành động có sự tham gia

PGS.TS Ngô Hồng Điệp – Phó Hiệu trưởng và PGS.TS Đồng Văn Toàn – Trưởng Khoa Sư phạm trao hoa cảm ơn Giáo sư Darrin Hodgetts

Hội thảo góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và công bố khoa học của giảng viên, học viên cao học Khoa Sư phạm, đồng thời gắn nghiên cứu với yêu cầu đổi mới đào tạo sư phạm và tăng cường kết nối học thuật quốc tế

Tin, bài: Đại học Thủ Dầu Một